آیا مقایسه سیلوی بتنی و فلزی صحیح می باشد؟
نویسنده : مهندس امیرحسین حسینی ، رییس هیأت مدیره شرکت الوند گام یکتا
سیلوهای فلزی و بتنی هر کدام بسته به شرایط مختلف پیش روی مشتری در هر پروژه از قبیل شرایط آب و هوایی منطقه ، میزان مقاومت و نوع خاک ، نوع کاربری مورد انتظاراز سیلو ، امکان جابجایی محل سیلوها پس از ساخت ، زمان و نحوه نظارت بر اجرا و هزینه های پروژه قابل بررسی و مقایسه هستند. برخی از همکارانی که صرفا سازنده سیلوهای بتنی هستند ، مدعی می باشند که این سیلوها نسبت به سیلوهای فلزی برتری دارند با این دلایل که آنها استحکام بیشتری دارند و هزینه های نگهداری آنها کمتر می باشد.آیا مقایسه سیلوهای فلزی و بتنی صحیح می باشد ؟
بنده با این دلایل موافق نیستم.در مورد استحکام سیلوها به طور واضحتر باید مشخص نمود که منظور از استحکام بیشتر چیست. آیا استحکام در مقابل بارهای استاتیکی غلات مد نظر هست و یا در مقابل بارهای دینامیکی از قبیل زلزله.
بدیهی است که یک سازنده معتبر و به نام سیلوهای فلزی هر دو پارامتر میزان بارهای استاتیکی و دینامیکی را در طراحی و ساخت سیلوهای فلزی رعایت می نماید. چه آنکه دفترچه محاسبه و نوع بارگذاری و تحلیل نرم افزاری مربوطه در صورت درخواست مشتری می بایست قابل دسترس و ارایه باشد. کما اینکه این مطلب در قبال سیلوهای بتنی نیز صادق هست . ضمن آنکه کیفیت بتن و آرماتور مصرفی و ماهیت ساخت در سیلوی بتنی نیازمند نظارت سختتر و پیچیده تری نسبت به سیلوهای فلزی می باشد. در واقع ساخت و اجرای سیلوی بتنی پاشنه آشیل این نوع از سیلوها می باشد در حالیکه ساخت سیلوی فلزی به مراتب راحتتر و از ریسک بسیار کمتری برخوردار است.
در زلزله های اخیری که در مناطق مختلف کشور به خصوص در سه سال اخیر رخ داده است ، سیلوهای فلزی ساخت سازندگان معتبر و دارای صلاحیت فنی در کنار آن دسته از سیلوهای بتنی که نظارت خوب و موثری بر فرآیند ساخت آنها صورت پذیرفته هست ، امتحان فنی و کیفی خود را به خوبی پس داده اند.
در مقابل سیلوهایی از نوع فلزی هم بوده اند که دچار مشکل شده اند کما اینکه سیلوهایی از نوع بتنی بوده اند که دچار مشکلات حادتری گشتند چرا که به عنوان مثال وقتی یک سیلوی بتنی در اثر زلزله و یا فشارهای دیگر ترک می خورد، جبران خسارت وارده بسیار دشوار و در برخی موارد غیر ممکن هست . در حالیکه جبران خسارت وارد بر سیلوهای فلزی در صورت وقوع صرفا شامل همان بخشهایی از سیلو هست که آسیب دیده است. ضمنا باید به این مورد نیز اشاره داشت که مقایسه رفتار سیلوهای فلزی و بتنی در مقابل زلزله شباهت زیادی به مقایسه رفتار ساختمانهای با اسکلت بتنی و ساختمانهای با اسکلت فلزی و البته با نوع اتصال پیچ و مهره ای به یکدیگر دارد که خود نیاز به بحث مفصل و جالبی دارد که ما از آن بحث صرف نظر می کنیم.
و اما در مورد هزینه های نگهداری سیلو باید به این موضوع توجه داشت که ماهیت وجودی ماشین آلات و تجهیزات انتقال غلات در سیلوهای فلزی و بتنی از قبیل جاروب تخلیه کف سیلو ، کانوایرهای زنجیری و تسمه ای و الواتورها یکسان هست و بالتبع هزینه های نگهداری نیز مشابه می باشد.
مسأله قابل تامل دیگربحث هوادهی غلات داخل سیلوها می باشد. در سیلوهای فلزی باید به این موضوع توجه داشت که هر چند فلز هادی خوبی برای انتقال حرارت می باشد ، ولی عملا غلاتی که در مجاورت دیواره های سیلو هستند خود به عنوان عایق حرارتی با ضخامت حدودی یک سانتیمتر عمل نموده و از انتقال حرارت به داخل سیلو تا حدود خیلی زیادی جلوگیری می نمایند ضمن آنکه اولین مکانی که در سیلوها شروع به گرم شدن و ایجاد اشکال می نماید نواحی مرکزی سیلو می باشد که آن هم با استفاده از سیستم مونیتورینگ دما و رطوبت در سیلوهای فلزی و بتنی قابل کنترل با استفاده از سیستم هوادهی می باشد.
در نهایت باید اذعان داشت که برای انتخاب نوع بتنی و یا فلزی سیلو ، کارفرمای محترم می بایست به کلیه فاکتورهای ذکر شده توجه نموده و تصمیم مناسب و مقتضی در پروژه خود را با جمع بندی کلیه موارد تأثیر گذار اتخاذ نماید.